Les sources manuscrites de la théorie de la musique
(S. IX-XVI)

__________________________________

Si quis

PARIS, Bibliothèque Nationale de France (F-Pn), Lat. 7400A , f. 24vb-25ra,
25v (P₃)

Source: Klaus-Jürgen Sachs, Mensura fistularum. Die Mensurierung der Orgelpfeifen im Mittelalter. Teil I: Edition der Texte, Teil II: Studien (Stuttgart-Murrhardt, 1970-1980; Schriftenreihe der Walcker-Stiftung, 2-3), Teil I, p. 140.

¹ Si quis concordiam organorum scire voluerit, ita inchoare studeat: ² imprimis intonet calamos suos et ponat super unamquamque clavem unum calamum incipiendo in .C.faut, determinando concordiam suam in .G.solreut spatiato scilicet per diapente id est per quintam notam scilicet per utsol. ³ Et de .G.solreut retrogradiendo petat aliam concordiam in .D.solre, quae propter suam duritiam et fastidium dicitur discordia, videlicet per diatessaron hoc est per quartam notam sicut solre. ⁴ De .D.solre petat concordiam in .a.lamire regulato per diapente. ⁵ Et de .a.lamire retrogradiendo petat concordiam per diatessaron in .E.lami spatiato. ⁶ Et de .E.lami per diapente in .b.mi spatiato. ⁷ Iterum incipiat et studeat elicere discordiam a .C.faut per diatessaron in .F.faut regulato: ⁸ et de .F.faut iterum per diatessaron innectet concordiam in .b.fa rotundo. ⁹ Et notandum, quod, si ita contingat, ut concordia <.b.fa> deficiente fiat sive falsa musica, brevior fiat calamus, quam in .F.faut regulato; ipsa discors concordia per diatessaron exigat. ¹⁰ Et si ita contingat, quod per multiplicitatem clavium possit discors concordia fieri et ut claves, in quibus debet fieri illa concordia, sint exceptae actionis, scilicet ut exsultantur, eius origo ex .B.mi simplici et regulato per diapente eliminetur. ¹¹ Reincipietur concordia ex principali exordio a .C.faut spatiato determinando proportionem suam duplicis concordiae per diapason videlicet per octavam in .c.solfaut regulato, et de .D.solre in .d.lasolre eodem rite, et sic de singulis.

add. (f. 25v)

¹² Et sciendum, quod ubicumque facimus .b. molle vel falsam musicam in organis, eadem facimus in octava clave inferiori vel superiori secundum quod concordia exigat. ¹³ Et sciendum, quod ubicumque dicimus fa, ibi dicemus mi secundum concordiam et e contrario vel ubi mi, ibi fa.