Les sources manuscrites de la théorie de la musique
(S. IX-XVI)

__________________________________

 

Fiat corpus

 

SAINT-DIE, Bibliothèque municipale (F-SD), 42, f. 130r-131r.

 

Edition : Christian Meyer, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles) (Paris: Société française de Musicologie, Éditions Klincksieck, 1996; Publications de la Société française de Musicologie, II,xv), p. 221-222.     

 

Divisio monacordi etc.

 

Fiat corpus concavum quadrum. Ponatur corda super illud. Fiat magadam in cauda seu dextra parte et fiat distanciam inter magadam et parietem corporis caude a spissitudini duorum policum. Distancia vero a pariete capitis usque ad primum punctum fiat unius policis.

 

Deinde divide cordam a magada usque ad primum punctum in duas partes equales
et in medio illius divisionis pone .c.,
in primo vero, scilicet in primo puncto capitis, pone .C.

 

Deinde dictam cordam <divide> ab ipso primo puncto usque magadam in 9 passus equales
et in secundo puncto primi passus pone .D.
et in secundo puncto tercii passus pone .G.
et in secundo puncto quinti passus pone .d.

 

Item deinde <divide> liniam sive cordam a dicto secundo puncto usque magadam in 9 passibus equalibus
et in secundo puncto primi passus dicte divisionis pone .E.
Et sic habemus primam regulam, videlicet omnes toni 9 passibus ad finem pertinguntur.

 

Secunda regula est ista.
Ad inveniendum .F. divide cordam a primo puncto usque ad magadam in quatuor partes equales
et in secundo puncto primi passus pone .F.
et ideo dicitur in secunda regula quod diatesaron fit quatuor passibus.

 

Tercia regula
Ad inveniendum .G. fit tribus passibus, dividendo cordam a primo puncto usque ad magadam per tres partes equales
et ideo dicitur in tercia regula quod diapente fit tribus passibus.
Item ineunte quod cum volueris invenire .A. incipe ab .G. usque magadam per 9 passus secundum primam regulam.

 

Quarta regula dicitur diapason, que fit duobus passibus.
In eorum medio ponitur .C. prout supra dictum est.

 

Ad inveniendum omnia semitonia incipe in .F. et divide cordam usque magadam in quatuor partes equales
et in secundo puncto primi passus pone .b.
Postmodum retorque sextum versus .C. et in illo puncto retrogradendo habebis semitonium inter .C. et .D.

 

Secunda divisio est hec.
Incipe in .G. dividendo per quatuor partes equales usque magadam et retorque sextum retro. G. usque .D. et habebis semitonium inter .D. et .E.

 

Tercia divisio.
Incipe in semitonio quod est inter .C. et .D. dividendo cordam per quatuor equales partes et habebis semitonium inter .F. et .G.

 

Quarta divisio.
Incipe a semitonio quod est inter .D. et .E. dividendo cordas per quatuor partes equales usque magadam et habebis semitonium inter .G. et .a.

 

Quinta divisio.
Incipe a semitonio quod est inter .F. et .G. dividendo cordas per 4 partes equales usque ad magadam et habebis in secundo puncto primi passus [bq] inter .a. et .c.