Les sources manuscrites de la théorie de la musique
(S. IX-XVI)

__________________________________

Totam tabulam divide

ALENÇON, Bibliothèque municipale (F-AL), 2, f. 118v-119r.
CAMBRIDGE, Trinity College (GB-Ctc), R.15.22 (944), f. 136r-v.
DURHAM, The Dean and Chapter Library (GB-DRdc), Ms. Hunter Octavo 100, f. 41v-42r.
DURHAM, The Dean and Chapter Library (GB-DRdc), Ms. B.II.11, f. 107v-108r.
MADRID, Biblioteca Nacional (E-Mn), 91 (A. 101), f. 114r.
MALIBU (CA), The J. Paul Getty Museum (US-MAL), Ms. Ludwig XII 5 (Phillipps 12145), f. 36r.
MILANO, Biblioteca Ambrosiana (I-Ma), M. 17. sup., f. 37v-38v.
OXFORD, Bodleian Library (GB-Ob), Rawl. C. 270 (S.C. 12130), f. 10v-11r.
PARIS, Bibliothèque nationale de France (F-Pn), Lat. 2627, f. 84r.
PARIS, Bibliothèque nationale de France (F-Pn), Lat. 10509, f. 69r.
PARIS, Bibliothèque nationale de France (F-Pn), N.a. lat. 443, f. 34v-35r.

Edition : Christian Meyer, Mensura monochordi. La division du monocorde (IX^e-XV^e siècles) (Paris: Société française de Musicologie, Éditions Klincksieck, 1996; Publications de la Société française de Musicologie, II,xv), p. 11-12.

Totam tabulam divide in quattuor partes,
et in prima pone .P.,
in secunda .H.,
in tercia .D.,
in quarta .A.

Deinde divide usque ad .P. in octo,
et in nona pone .O., et erit tonus.

Iterum divide usque ad .O. in octo
et in nona pone .N., eritque tonus.

Deinde divide usque ad .P. in tres partes,
et in quarta pone .M., eritque semitonium.

Usque ad .M. partire in octo,
et in nona pone .L., eritque tonus.

Iterum divide usque ad .L. in octo
et in nona pone .K., eritque tonus.

Divide usque ad .M. in tres partes,
et in quarta pone .I., eritque semitonium.

Tunc ducito lineam in longum ab .H. usque .I. quod dicitur senemenon, et usque ad .N. dividens in duo,
in tercio pone trite ita .^┐. in superiori linea.

Item divide usque ad .H. in octo,
et in nona pone .G., eritque tonus.

Iterum usque ad .G. divide in octo,
et in nona pone .F., eritque tonus.

Divide usque .H. in tres partes,
et in quarta pone .E., quod est semitonium.

Usque .D. partire in octo
et in nona pone .C., eritque tonus.

Divide usque .E. in tres partes,
et in quarta pone .B. eritque semitonium in diatonico genere.

Cromaticum autem et enarmonicum sic facies.
Sume medietatem spatii quod est inter .P. et .O. et pone in ante, et fiet tibi in cromatico corda quae est .O. in diatonico.
.M. et .N. equaliter ducentur per tria genera.
Tunc idem semitonium divides in duo, in genere enarmonico.
Item medietatem spatii quod est inter .M. et .L. sume, et pone in ante, et fiet tibi in cromatico genere corda quae est .L. in diatonico.
.K. equaliter ducitur usque ad sinemenon cromaticum, quod transiliens iterum ascendit equaliter usque ad sinemenon enarmonicum.
.I. uero usque ad sinemenon diatonicum conscendens ipsam transilit moxque ab ipso cromatico genere consurgens, usque ad sinemenon enarmonicum equaliter ducitur.
Hocque semitonium divides in duo in genere enarmonico.
Sane sinemenon unius longitudinis erit ab .H. usque .L. iuncta superius non inferius, quae corda dicitur nete sinemenon, et est eadem per tria genera.
Trite sinemenon erit eadem per tria genera, quod similiter divides in enarmonico.
Item spatii medietatem ab .H. in .G. sumens porrige in ante, et erit corda in genere cromatico, quae est .G. in diatonico.
.F. et .E. equaliter per tria genera ascendent.
Quod semitonium iterum secabis in enarmonico genere. Medietatem spacii ab .E. usque .D. iterum sumens, porrige in ante, et habebis cordam in cromatico quae est .D. in genere diatonico.
.C. et .B. ut reliqua semitonia equaliter conscendent per tria genera, quod iterum divides in duo in genere enarmonico.